anh-dep-ve-bac-ho-19.jpg

Tư tưởng ngoại giao Hồ Chí Minh trong đường lối đối ngoại của Đảng và Nhà nước ta

 

Nhân dịp kỷ niệm 130 năm sinh nhật Chủ tịch Hồ Chí Minh (19/5/1890 - 19/5/2020), Phó Thủ tướng, Bộ trưởng Ngoại giao Phạm Bình Minh có bài viết "Tư tưởng ngoại giao Hồ Chí Minh trong đường lối đối ngoại của Đảng và Nhà nước ta". Dưới đây là nội dung bài viết.

Vào những ngày này, với lòng biết ơn sâu sắc, cả nước ta kỷ niệm 130 năm ngày sinh của Chủ tịch Hồ Chí Minh, vị lãnh tụ kính yêu, anh hùng giải phóng dân tộc, danh nhân văn hóa thế giới. Ngành Ngoại giao Việt Nam rất vinh dự và tự hào được Chủ tịch Hồ Chí Minh trực tiếp đảm nhiệm cương vị Bộ trưởng Ngoại giao đầu tiên. Là lãnh tụ thiên tài, là nhà ngoại giao kiệt xuất đã sáng lập ra nền ngoại giao Việt Nam hiện đại, Bác đã chỉ đạo công tác ngoại giao nước nhà vượt qua muôn vàn khó khăn, góp phần giành độc lập, tự do và thống nhất đất nước. Từ chủ nghĩa yêu nước và truyền thống văn hóa Việt Nam, bằng kho tàng tri thức đồ sộ Đông - Tây, với bản lĩnh dạn dày và kinh nghiệm vô cùng phong phú qua hàng chục năm bôn ba hoạt động cách mạng, Bác đã để lại cho nền ngoại giao Việt Nam hiện đại một tư tưởng ngoại giao đặc sắc - Tư tưởng Ngoại giao Hồ Chí Minh.

Tư tưởng ngoại giao Hồ Chí Minh bao hàm những nguyên lý, nội dung, phương pháp, phong cách và nghệ thuật ngoại giao. Người đề cao các quyền dân tộc cơ bản, bao gồm độc lập dân tộc gắn liền với chủ nghĩa xã hội, chủ quyền quốc gia, toàn vẹn lãnh thổ, thống nhất đất nước, hòa bình và chống chiến tranh xâm lược. Người nhấn mạnh ngoại giao "phải luôn luôn vì lợi ích của dân tộc mà phục vụ"1; độc lập tự chủ, tự lực tự cường phải gắn liền với đoàn kết và hợp tác quốc tế, theo đó Việt Nam sẵn sàng "làm bạn với tất cả mọi nước dân chủ và không gây thù oán với một ai"2. Người hết sức coi trọng tình hữu nghị và hợp tác với các nước láng giềng có chung biên giới; mở rộng bang giao với các nước trong khu vực và trên thế giới; xử lý tốt quan hệ với các nước lớn để phục vụ lợi ích cách mạng.

Trong phương pháp, Người xác định ngoại giao phải là một mặt trận, một binh chủng hợp thành của cách mạng Việt Nam, kết hợp nhuần nhuyễn "vừa đánh vừa đàm", kết hợp sức mạnh dân tộc với sức mạnh thời đại để tạo nên sức mạnh tổng hợp to lớn. Người luôn đặt Việt Nam trong dòng chảy của thế giới, coi trọng các trung tâm quyền lực, các trào lưu lớn. Người đặc biệt đề cao "dĩ bất biến, ứng vạn biến", lấy cái không thể thay đổi để ứng phó với muôn sự thay đổi, giữ vững tính nguyên tắc, kiên định, vững chắc của mục tiêu chiến lược với tính linh hoạt, uyển chuyển của sách lược cách mạng. Phương pháp ngoại giao Hồ Chí Minh còn thể hiện truyền thống yêu hòa bình của dân tộc ta, nỗ lực giải quyết bất đồng bằng các phương cách hoà bình.

Trên nền tảng văn hóa dân tộc, phong cách ngoại giao Hồ Chí Minh thấm đẫm giá trị tinh hoa văn hóa của nhân loại, kết hợp nhuần nhuyễn văn hoá Đông - Tây. Về tư duy, Người căn dặn phải có quan điểm toàn diện, "nhìn cho rộng suy cho kỹ" để thấy rõ được xu thế chung và chiều hướng của tiến bộ xã hội. Trong ứng xử, Người kết hợp hài hòa giữa các giá trị dân tộc và quốc tế, làm cho mọi người cảm thấy gần gũi, thân tình. Trong giao tiếp, Người dùng cách thể hiện bình dị để gửi gắm hiệu quả những thông điệp ngoại giao.

Nét nổi bật trong nghệ thuật ngoại giao Hồ Chí Minh là sự vận dụng nhuần nhuyễn "năm cái biết" (biết mình, biết người, biết thời thế, biết dừng và biết biến), là khả năng tạo dựng thời cơ và chớp thời cơ, là ngoại giao tâm công giúp thu phục lòng người bằng chính nghĩa, tình người, lẽ phải và đạo lý. Những thành tựu của đối ngoại Việt Nam trong sự nghiệp giải phóng dân tộc, thống nhất đất nước và bảo vệ Tổ quốc ta đã thể hiện rõ nét sự tài tình của Hồ Chí Minh trong việc vận dụng các nghệ thuật ngoại giao để đưa cách mạng đến thành công.

*
*                *

Thực tiễn đã chứng minh Tư tưởng ngoại giao Hồ Chí Minh là di sản vô giá, là nền tảng sức mạnh và là chìa khóa để triển khai thắng lợi, hiệu quả đường lối đối ngoại của Đảng qua các giai đoạn cách mạng.

Chính nhờ sự vận dụng sáng tạo Tư tưởng ngoại giao của Người trong tình hình mới, đối ngoại Việt Nam đã giành được nhiều thành tựu quan trọng, góp phần duy trì môi trường hoà bình, thu hút các nguồn lực cho phát triển, giữ vững chủ quyền, toàn vẹn lãnh thổ của Tổ quốc và nâng cao vị thế quốc tế của nước ta.

Đến nay Việt Nam đã có quan hệ ngoại giao với 189/193 quốc gia thành viên Liên hợp quốc, có quan hệ đối tác chiến lược, toàn diện với 30 nước. Chúng ta hết sức coi trọng quan hệ với các nước láng giềng chung biên giới, các đối tác chiến lược, toàn diện; đã đưa quan hệ với các đối tác ngày càng đi vào chiều sâu, ổn định, bền vững, từng bước xử lý ổn thoả các vấn đề phát sinh, tồn tại. Đồng thời, chúng ta đã nỗ lực phát triển quan hệ ngày càng thiết thực với các nước láng giềng khu vực và bạn bè truyền thống.

Tiến trình hội nhập quốc tế của nước ta ngày càng sâu rộng, hiệu quả. Về kinh tế, Việt Nam đã trở thành mắt xích quan trọng trong nhiều liên kết kinh tế thông qua ký kết nhiều hiệp định thương mại tự do, qua đó tạo ra những động lực to lớn cho phát triển. IMF đánh giá Việt Nam nằm trong số 20 nền kinh tế có đóng góp lớn nhất vào tăng trưởng toàn cầu năm 2019. Dù dịch Covid-19 đang gây ra suy thoái kinh tế toàn cầu, nhưng Việt Nam vẫn tăng trưởng dương vào loại cao trong khu vực. Hội nhập quốc tế về chính trị - an ninh - quốc phòng, xã hội - văn hoá và các lĩnh vực khác ngày càng sâu sắc.

Với thế và lực mới, Việt Nam đã tham gia và đóng góp tích cực ở hầu hết các tổ chức, diễn đàn quốc tế quan trọng, đảm nhiệm thành công nhiều trọng trách, đang phát huy hiệu quả vai trò Chủ tịch ASEAN 2020 và Ủy viên không thường trực Hội đồng Bảo an Liên Hợp quốc nhiệm kỳ 2020 - 2021. Việt Nam đã và đang đóng góp tích cực trong giải quyết nhiều vấn đề quốc tế quan trọng như: góp phần bảo đảm an ninh lương thực, đẩy mạnh hợp tác quốc tế phòng chống dịch Covid-19, thúc đẩy hoà bình và hoà giải trên bán đảo Triều Tiên...

Trong môi trường quốc tế ngày càng phức tạp, đối ngoại đã góp phần hiệu quả vào bảo vệ vững chắc chủ quyền, toàn vẹn lãnh thổ của Tổ quốc. Chúng ta đã nỗ lực xây dựng đường biên giới trên bộ hoà bình, hữu nghị và phát triển với Lào, Cam-pu-chia và Trung Quốc. Trước những phức tạp ở Biển Đông, chúng ta đã đánh giá đúng tình hình, đấu tranh, xử lý kịp thời, tỉnh táo, sáng suốt, kiên quyết, kiên trì bảo vệ vững chắc chủ quyền, toàn vẹn lãnh thổ, các quyền và lợi ích chính đáng của Việt Nam trên biển.

Bên cạnh những kết quả trên, các trụ cột và lĩnh vực quan trọng khác của công tác đối ngoại đều đạt nhiều thành tựu. Đối ngoại Đảng, ngoại giao Nhà nước, đối ngoại nhân dân, đối ngoại Quốc hội, đối ngoại quốc phòng - an ninh được triển khai hiệu quả, phối hợp chặt chẽ, nhịp nhàng; ngoại giao kinh tế, ngoại giao văn hóa, bảo hộ công dân, công tác người Việt Nam ở nước ngoài, thông tin đối ngoại cũng được triển khai chủ động, tích cực, góp phần quan trọng vào thành tựu đối ngoại chung của đất nước.

*
*                *

Bên thềm thập niên thứ ba của thế kỷ 21, thế giới đang chứng kiến những biến động to lớn, sâu sắc và khó lường. Hoà bình, hợp tác và phát triển vẫn là xu thế lớn, song đại dịch Covid-19 đã góp phần đẩy nhanh hơn những chuyển biến sâu sắc trong cục diện quốc tế, tác động trực tiếp tới môi trường an ninh và phát triển của nước ta. Chúng ta cần tiếp tục vận dụng sáng tạo Tư tưởng ngoại giao Hồ Chí Minh để đặt Việt Nam vào đúng "dòng chảy của thời đại", tạo sức mạnh to lớn đưa cách mạng Việt Nam tới những thắng lợi mới.

Theo đó, ngoại giao Việt Nam cần phát huy tốt vai trò là "một mặt trận" tiên phong nhằm củng cố vững chắc môi trường quốc tế thuận lợi và thu hút các nguồn lực phục vụ phát triển và nâng cao vị thế đất nước, bảo vệ Tổ quốc từ sớm, từ xa, từ lúc nước chưa nguy. Các "binh chủng" của đối ngoại Việt Nam, gồm ngoại giao Nhà nước, đối ngoại Đảng và đối ngoại nhân dân cần đồng tâm hiệp lực để tận dụng được những cơ hội mới và xử lý hiệu quả những thách thức phức tạp đang đặt ra. Chúng ta cần vận dụng tốt nguyên tắc "dĩ bất biến, ứng vạn biến". Cần kiên định mục tiêu bất biến là lợi ích tối thượng của quốc gia - dân tộc với nội hàm là hoà bình, độc lập, chủ quyền, toàn vẹn lãnh thổ, nâng cao sức mạnh và vị thế của quốc gia; đồng thời, linh hoạt, khéo léo trong sách lược, hành động để xử lý cái "vạn biến" của tình hình. Trước những phức tạp ở Biển Đông, chúng ta kiên trì sử dụng các biện pháp hoà bình để giải quyết tranh chấp, đồng thời "kiên quyết bảo vệ những quyền thiêng liêng nhất: Toàn vẹn lãnh thổ cho Tổ quốc và độc lập cho đất nước"3 như lời Bác căn dặn.

Chúng ta cũng cần tiếp tục thúc đẩy và nâng cao hiệu quả hội nhập quốc tế sâu rộng để đem lại nhiều lợi ích thiết thực cho người dân và doanh nghiệp. Thực hiện tư tưởng của Bác về đoàn kết và hợp tác quốc tế, chúng ta tiếp tục coi trọng quan hệ với các nước láng giềng có chung biên giới; đưa vào chiều sâu quan hệ với các nước trong khu vực và trên thế giới; đồng thời, tiếp tục đẩy mạnh và nâng tầm đối ngoại đa phương.

Trong tình hình mới, cán bộ đối ngoại cần thường xuyên phấn đấu, tu dưỡng như lời Bác dặn: "chỉ có qua học tập, qua sự cố gắng của từng cá nhân và cả ngành thì công tác ngoại giao mới đáp ứng nhu cầu của đất nước"4. Cán bộ đối ngoại cần vừa "hồng", vừa "chuyên" để xây dựng nền ngoại giao Việt Nam hiện đại trong thời kỳ mới. Đặc biệt, cần thực hiện lời căn dặn của Bác: "phải luôn luôn vì lợi ích dân tộc mà phục vụ và nhà ngoại giao phải khôn khéo để lợi ích đó được đảm bảo"5.

Dưới ánh sáng của Tư tưởng ngoại giao Hồ Chí Minh, ngoại giao Việt Nam sẽ tiếp tục viết lên những thành công mới, đóng góp xứng đáng vào sự nghiệp xây dựng và bảo vệ Tổ quốc, đưa nước ta sánh vai cùng các cường quốc năm châu như Bác hằng mong ước./.

Chú thích:

1. Bác Hồ nói chuyện tại Hội nghị ngoại giao 1964. Hồ sơ lưu trữ Bộ Ngoại giao Việt Nam.

2. Đảng Cộng sản Việt Nam: Văn kiện Đại hội đại biểu toàn quốc lần thứ XII, tr. 153.

3. Hồ Chí Minh: Toàn tập, NXB Chính trị quốc gia - Sự Thật, Hà Nội, 2011, tập 4, tr.522, tr.3.

4. Bác Hồ nói về ngoại giao, Học việc Quan hệ quốc tế, Nxb. Hà Nội, 1994, tr.16.

5. Hồ Chủ tịch nói chuyện tại Hội nghị ngoại giao 1964: Hồ sơ lưu trữ Bộ Ngoại giao Việt Nam.

 

 

Ho Chi Minh Diplomatic Thought in the Foreign Policy Line of the Party and State

 

Pham Binh Minh

Member of the Politburo,

Deputy Prime Minister, Minister of Foreign Affairs

 

In these days, it is with the deepest of gratitude that our entire nation celebrate the 130th birthday of President Ho Chi Minh, our beloved leader, hero of national liberation, and great man of culture. Viet Nam's diplomatic service is honored and proud to have President Ho Chi Minh as its first foreign minister. An ingenious leader, an extraordinary diplomat and founder of the modern Vietnamese diplomacy, Uncle Ho guided the Vietnamese diplomacy through countless adversities to play its part in reclaiming national independence, freedom and reunification. He bequeathed to the modern Vietnamese diplomacy his Diplomatic Thought – a unique diplomatic philosophy rooted in the Vietnamese patriotism and culture, enriched by his immense store of knowledge both East and West, and imbued with his tenacity and wealth of experience over decades of revolutionary activism.

The Ho Chi Minh Diplomatic Thought comprises diplomatic principles, elements, approaches, style and arts. He stood for the fundamental rights of nations to sovereignty and territorial integrity, pursued the dual target of national independence and socialism, and fought for national reunification, peace, and stood against wars of aggression. He stressed that Vietnamese diplomacy must "always work in service of our national interests"[1], and that independence, self-reliance, and resilience must be linked with international solidarity and cooperation. Accordingly, Viet Nam has expressed the willingness 'to be a friend of all democratic states', and the wish "to create grudge against none"[2]. He attached great importance to fostering the friendship and cooperation with the immediate neighboring countries, expanding relations with other countries in the region and the world, and skillfully handling relations with major powers in the interest of the revolution.

In terms of approach, he identified that diplomacy should be a front, a branch of the Vietnamese revolution. Vietnamese diplomacy should be able to seamlessly combine "fighting and negotiating", and synergize the national power with that of the times. He always saw Viet Nam within the mainstream of the world, and attached due importance to the major centers of power and prominent trends. He particularly emphasized "the fundamental is unchanged, the applications are myriad" - to use the constant to match the endlessly changing; in other words, the fundamental strategic objectives are to be persevered with, while revolutionary tactics are to be flexible and adaptive. The Ho Chi Minh diplomatic approach is also an embodiment of the peace-loving tradition of our nation, which aims to address differences through peaceful means.

Grounded in the national culture, the Ho Chi Minh diplomatic style is immersed in the cultural quintessence of humankind; it is where East and West coalesce as one. In terms of thinking, his advice was to cultivate a well-rounded perspective, to "look broad, think deep" to truly see the prevailing trend and the direction of social progress. In his communication, he exuded a harmonious mix of local and universal  values, which endeared him to many people and helped him foster great friendships. In his discourse, he used the simplicity of his style as an effective channel for the delivery of diplomatic messages.

The remarkable traits in the Ho Chi Minh diplomatic arts are his impeccable application of "the five knows" (know thyself, know others, know the times, know to stop, and know to adapt), and his ability to create and seize opportunities. It is also a diplomacy that aimed at winning the hearts of others via righteousness, human kindness, truth and morals. The achievements of Vietnamese diplomacy throughout the course of national liberation, reunification and defense are testimony to the ingenuity of President Ho Chi Minh in his application of diplomacy as an art to guide the revolution to its triumph.

*

*                     *

Reality has proven that the Ho Chi Minh Diplomatic Thought is an invaluable heritage, the cornerstone of strength, and the key to the successful and effective exercise of the Party foreign policy line through different revolutionary periods. It is the creative use of his Diplomatic Thought in the new situation that enabled Vietnamese diplomacy to gain such instrumental achievements, contributing to the maintenance of a peaceful environment, the muster of resources for national development, the steadfast defense of national sovereignty and territorial integrity, and the elevation of Viet Nam's international standing.

Today, Viet Nam enjoys diplomatic relations with 189 out of 193 member states of the United Nations, boasting strategic and comprehensive partnerships with 30 countries. We attach great importance to our relations with the immediate neighbors and our strategic and comprehensive partners alike. We have driven those partnerships into a deep, steady and lasting framework, and taken incremental steps to satisfactorily address existent and emergent issues in the relations with others. At the same time, we have invested efforts to grow the relations with our neighbors in the region and traditional friends.

Viet Nam has made remarkable strides in international integration. Economically, we have become an important link in various economic groupings via the signing of a range of free trade agreements, which generated enormous drivers for growth. IMF ranks Viet Nam one of the 20 top contributors to global economic growth in 2019. While the COVID-19 pandemic is causing global economic downturn, Viet Nam is still enjoying positive growth and among the faster-growing within the region. International integration in other fields of politics-security-defense, socio-cultural affairs has also deepened.

 Given our new stature and power, Viet Nam has been participating in most of the key international organizations and forums. We have made positive contributions at those platforms, successfully fulfilled various critical responsibilities, and are performing our capacity as the ASEAN Chair for 2020 and a non-permanent member of the UNSC for 2020 -2021 with great efficacy. We also played a positive role in addressing significant issues of international affairs, including food security, international cooperation in the fight against the COVID-19 pandemic, and peace and reconciliation on the Korean peninsula.

In an international environment of growing complexities, diplomacy has contributed effectively to the steadfast defense of our national sovereignty and territorial integrity. We made great effort to build a land borderline of peace, friendship and development with Laos, Cambodia and China. Given the complications in the East Sea, we have been correctly assessing the situation, addressing issues in a timely and astute manner, and determined in the steadfast defense of national sovereignty, territorial integrity and the legitimate rights and interests of Viet Nam at sea.

In addition to these achievements, other major pillars of the diplomatic service have also recorded remarkable gains. Diplomacy conducted through the Party, State, Parliamentary, and people-to-people channels and defense-security diplomacy are  efficiently performed and smoothly coordinated. Economic and cultural diplomacy, citizen protection, overseas Vietnamese affairs and external communication are proactively  carried out with much vigor, which contributed to the overall achievements of Vietnamese diplomacy.

*

*                    *

At the threshold of the third decade of the 21st century, the world is now witnessing immense, profound and unpredictable changes. Peace, cooperation and development remain a major trend, yet the impacts of COVID-19 has accelerated deep changes in the international landscape. This exerts a direct impact on the security and development environment of our country. We need to continue creatively applying the Ho Chi Minh Diplomatic Thought to position Viet Nam securely in the 'flow of our time', for such application shall serve as a great engine to lead the Vietnamese revolution to new triumphs.

Accordingly, Vietnamese diplomacy must play its role as a vanguard "front" to reinforce a favorable international environment, muster resources for the national development and the elevation of Viet Nam's international standing, and to defend the Fatherland while the dangers remain yet afar. The "branches" of Vietnamese diplomacy, consisting of the Party, State and people-to-people diplomacy, must stand united as one to fully harness new opportunities and effectively address the complex challenges posed before us. We need to effectively apply "the fundamental is unchanged, the applications are myriad" as a principle. The constant goal – with which we need to persevere – is the ultimate national interests, comprising peace, independence, sovereignty, territorial integrity, and greater national strength and standing. At the same time, flexibility and adaptability are needed in both strategies and actions to address the "myriad" of situations. Amid the complexities in the East Sea, we will persevere with peaceful means to address disputes, while "resolutely defending the most sacred of rights: the territorial integrity of our Fatherland and independence of our country"[3] as Uncle Ho taught us.

We should also expand and deepen our international integration in order to bring more practical benefits to the people and businesses. In applying Uncle Ho's thoughts on international solidarity and cooperation, we will continue attaching due importance to our ties with the immediate neighbors, further deepen our relations with all countries in the region and the world, while uplifting multilateral diplomacy to a new height.

In the new circumstances, diplomatic cadres need to constantly strive for self-improvement in line with Uncle Ho's advice: "it is only through learning and the effort of each individual and of the entire service that diplomacy may be able to meet the demand of the nation"[4]. Diplomatic cadres need to be both "red" and "professional" to build the modern Vietnamese diplomacy in the new era. Most importantly, we need to follow Uncle Ho's teaching: "Diplomats must always serve the national interests and be skillful to secure them"[5].

Beneath the light of the Ho Chi Minh Diplomatic Thought, Vietnamese diplomacy shall continue to pen new successes, thus making commensurate contributions to the cause of national development and defense, so that Viet Nam shall stand on an equal footing with the world powers across the five continents as Uncle Ho once aspired for./.


[1]           President Ho Chi Minh's remarks at the 1964 Diplomatic Conference. Ministry of Foreign Affairs Archive.

[2]           Communist Party of Viet Nam: Documentation of the 12th National Congress, p. 153.

[3]           Ho Chi Minh: Complete Work, ibid, Vol, 4, p.522, p.3.

[4]           President Ho Chi Minh on Diplomacy, DAV, Hanoi Publishing House, 1994, p.16.

[5]           President Ho Chi Minh's words at the 1964 Diplomatic Conference. Ministry of Foreign Affairs Archive

  ​​  ​​​​​​​​​​​​​   ​​​